رمان دکتر ژیواگو شکست درخشان پاسترناک بود. می‌توان گفت باریس پاسترناک تقریباً در تمام زندگی خود دکتر ژیواگو را می‌نوشته. ایدۀ خلق رمان هم‌زمان با اولین اشعار شاعر در ۱۹۱۲ به ذهنش خطور کرد. او چندبار برای خلق اثری منثور تلاش کرد، مثلاً کودکی لووِرس و اسپکتورسکی در واقع سیاه‌مشق‌های او برای نوشتن رمانی بودند که همیشه در ذهن داشت. پاسترناک کمال‌گرا زمانی شیفتۀ موسیقی بود و برای فراگیری آن از هیچ تلاشی فروگذار نکرد در نهایت به این نتیجه رسید که گوش موسیقایی خوبی ندارد و نمی‌تواند در این زمینه به کمال مطلوب برسد. دوستانش می‌گفتند باریس هرگز به حد وسط و میان‌مایه‌بودن رضایت نمی‌داد. در زمستان ۱۹۴۵ شاعر بار دیگر نوشتن دکتر ژیواگو را از سر گرفت. هدف او خلق متنی جامع بود، که تجسم همۀ تجربیات زندگی و دیدگاه‌های او باشد. پاسترناک برای این کار از دورۀ کوتاه پس از جنگ بزرگ داخلی (۱۹۴۰-۱۹۴۵) الهام گرفت، زمانی که به نظر می‌رسید زندگی مردم شوروی پس از پیروزی در جنگ دیگر نمی‌تواند مانند گذشته باشد.