مثنوی به واقع دانشنامه‌ای است ایرانی – اسلامی. ابعاد علمی، فلسفی، کلامی، عرفانی و ادبی آن برای پژوهشگران در گستره‌های علمی، اجتماعی، علوم طبیعی، کلام، فلسفة اسلامی، فقه، عرفان، تصوف و … بسیار درخور تأمل است. از این رو، پژوهش حاضر، افزون بر عرفان و تصوف اسلامی و زبان و ادبیات فارسی، در شاخه‌های دیگر علوم در مثنوی نیز کاربرد دارد.
در این پژوهش که ابعاد گوناگون اندیشه های مولانا را در اختیار پژوهندگان قرار می‌دهد بالغ بر 2000 مدخل شناسایی و در برابر هر مدخل سخنان مولانا به ترتیب سرایش آمده است. ارجاع ابیات به‌گونه‌ای است که پژوهشگر می‌تواند به همین اثر استناد یا به مثنوی، تصحیح نیکلسون، مراجعه کند. افزون بر مدخلها، کلیة قصه‌های مرتبط با موضوع نیز استخراج و تلخیص شده و به ترتیب در بخش پایانی کتاب آمده است.
از دیگر ویژگیهای این اثر عبارت‌اند می‌توان به امکان دستیابی به فهرستی جامع از موضوعات، بی‌نیازی پژوهشگران از فهرستها و کشف‌المطالبهای مثنوی؛ امکان بررسی تحولات فکری و ذهنی مولانا در موضوعات مشخص؛ امکان تفسیر مثنوی با مثنوی؛ امکان طراحی و اجرای پژوهشهای بنیادی و کاربردی دربارة مثنوی و افکار مولانا؛ امکان تحقیق دربارة فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی و نیز مطالعات انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی ادبیات؛ راهنمایی دانشمندان، پژوهشگران و دانشجویان در موضوعات بنیادی مثنوی اشاره کرد.