«رویّه‌ای که امروز کلیسا اعمال می‌کند همانند رویّه‌ای نیست که به دست حواریون اعمال می‌شد: زیرا آن‌ها مردم را با موعظه به راه و روش زندگی خوب هدایت می‌کردند، اما اکنون هر کس که نخواهد کاتولیک باشد، باید به مجازات و عذاب تن دهد، زیرا اکنون به زور متوسل می‌شوند نه به عشق؛ دنیا نمی‌تواند این گونه ادامه یابد، زیرا این همه جز جهالت نیست و هیج مذهب این چنینی نمی‌تواند خوب باشد.»
کتاب پاپ و مرتد، توشتۀ مایکل وایت با ترجمۀ فروغ پوریاوری، اثری بیوگرافی‌وار از زندگی جوردانو برونو است که بر اساس مستندات اندکی که از دوران حیات او برجای مانده، نوشته شده است. او می‌گوید: «زندگی برونو به صورت چهل‌تکه‌ای به دستمان می‌رسد که در آن بعضی وقایع، ثبت و برخی دیگر در دل تاریخ مکتوم شده است.»
برونو در جنوب ایتالیا به دنیا آمد و بعدها وارد صومعۀ ناپل شد اما بعد که به او ظنین شدند، صومعه را ترک کرد و خانه‌نشینی پیشه کرد.مردی که فیلسوفی معمولی نبود؛ آدمی خودرأی، مردم گریز و روشنفکری رادیکال بود.
«آنچه برونو را بی‌همتا می‌کرد، توانایی‌اش در کسب علم زمانه‌اش، آمیختن آن با معرفتی گسترده و همدلی طبیعی با مسلک‌های ماقبل مسیحیت و تدریس آموزۀ حاصله با شور و عشقی بی‌بدیل بود.»
او هم دنیایی را می‌دید که با الگوی درست آیینی هیچ ارتباطی نداشت و هم به قرابت با دنیای باستان و نظریه‌های آن عشق می‌ورزید و اعتقاداتی داشت که به شدت بدعت‌آمیز بود و همین اعتقادات پای او را به دادگاه تفتیش عقاید باز کرد.
«و اکنون پدر برونو مردی ریزاندام با موهای سیاه و چشم‌های قهوه‌ای تیره در برابر او ایستاده بود، به شدت لاغر؛ وحشت‌زده و تکیده می‌نمود و بر صورت و بدنش آثار شکنجۀ دادگاه تفتیش عقاید نقش بسته بود. روز هشتم فوریۀ 1600بود و از عمر جوردانو برونو فقط یازده روز باقی مانده بود.»