سرزمین گیلان به دلیل برخورداری از موقعیت و ویژگی های طبیعیِ ممتاز خود، کمتر مورد تاخت و تاز بیگانگان قرار گرفته است؛ همین عامل در جغرافیای تاریخی آن نقش بسزایی داشته و موجب شده تا پیدایش ولایات و شهرهای گیلان بیشتر ناشی از پویش تاریخی و فرهنگی بومی این سرزمین باشد، به گونه‌ای که تنها از اواسط دوره‌ی صفویه، بلوک ها و ولایات مستقل گیلان یک‌پارچه شده و تحت حاکمیت مرکزی قرار گرفت و از آن پس حکومت مرکزی و همسایه، در صدد بهره برداری از ثروت های این سرزمین برآمدند. اکنون گیلان تقریبا همان محدوده و بخش‌هایی را شامل می‌شود که در طول تاریخ محدوده‌ی طبیعی آن بشمار میرفت؛ این امر ناشی از استواریِ جغرافیای این سرزمین و پویش طبیعی آن در طول تاریخ است.