در فصل نخست پس از ذکر تعاریف مختلف درباره دولت، به تعریف و مفهوم اقتصادی دولت اشاره می‌شود، آن‌گاه پیدایش دولت و عناصر تشکیل دهنده دولت اعم از سرزمین، جمعیت، حاکمیت، قانون و پول بررسی می‌شود؛ سپس تمایز بین دولت و حکومت تبیین می‌گردد و همچنین به تئوری‌های موجود، درباره منشأ تشکیل دولت اشاره شده و در پی آن تئوری طبیعت و تئوری اقتصادی تشریح می‌شود. مباحث بعدی کتاب عبارت‌اند از: "جایگاه و نقش دولت در نظام سرمایه‌داری"، "جایگاه و نقش دولت در نظام سوسیالیسم" و "جایگاه نقش دولت در نظام اقتصاد اسلامی".