توضیحات درباره کتاب
معماری تنها دانش ساخت بنا و فضا نیست؛ عرصهای پیچیده از فرهنگ، تاریخ، فلسفه، جامعهشناسی و زیباییشناسی است که معنا و هویت خود را در بستر تمدن مییابد. از همین رو، درک عمیق تاریخ معماری به نگاهی میانرشتهای نیاز دارد؛ نگاهی که آثار معماری را فراتر از توصیف سبکها و فرمها، در نسبت با اندیشه، قدرت، اقتصاد، باورها و زندگی روزمره جوامع گذشته و حال تحلیل کند.
کتاب «بنیادهای فهم در تاریخ معماری» اثر مهرداد قیومی بیدهندی، از ارزشمندترین آثار فارسیزبان در این حوزه است که با رویکردی نوین و بینارشتهای، مبانی نظری و روششناختی فهم تاریخ معماری را تبیین میکند. این اثر حاصل سالها تحقیق، تدریس و تأمل مؤلف در دانشگاههای معتبر ایران است و با تکیه بر دانشهایی چون تاریخنگاری، فلسفه تاریخ، هرمنوتیک، نشانهشناسی، انسانشناسی و جامعهشناسی، درسنامهای جامع و راهگشا برای دانشجویان و پژوهشگران معماری فراهم آورده است.
مؤلف در این کتاب به پرسشهای بنیادین پاسخ میدهد: تاریخ معماری چیست و چه نسبتی با تاریخ عام دارد؟ چه روشهایی برای مطالعه و فهم آن وجود دارد؟ چگونه میتوان به منابع و متون تاریخی معماری — از بناهای باقیمانده و نقوش و کتیبهها تا متون ادبی و اسناد تاریخی — نزدیک شد و از آنها برای بازسازی و تفسیر تاریخ معماری بهره برد؟ فهم و تفسیر در این حوزه از چه چارچوبها و الگوهایی پیروی میکند؟ و میانرشتهای بودن تاریخ معماری چه چالشها و فرصتهایی برای پژوهشگران پدید میآورد؟
قیومی بیدهندی با رویکردی نقادانه و تحلیلی نشان میدهد که تاریخ معماری روایتی ساده و خطی از تحول فرم و سبک نیست، بلکه عرصهای پیچیده از معنا، گفتمان، قدرت و هویت است که با روشهای مختلف قابل روایت و تفسیر میشود.
از نقاط قوت این کتاب میتوان به بهرهگیری از نمونههای عینی و مطالعات موردی از معماری ایران و جهان اشاره کرد که به تبیین روشهای نظری کمک شایانی میکند. ساختار آموزشی و گامبهگام کتاب، آن را به منبعی مناسب برای تدریس در دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد معماری تبدیل کرده است. نگاه نقادانه مؤلف به جریانهای مسلط تاریخنگاری و تلاش برای ارائه رویکردی بومی و متناسب با معماری ایرانی، از دیگر امتیازات برجسته این اثر است.
انتشار این کتاب توسط انتشارات فرهنگستان هنر، گواهی بر اعتبار علمی و پژوهشی آن است. جلد شومیز و کاغذ تحریر نیز مطالعه مکرر و حاشیهنویسی بر این متن عمیق و پرمایه را برای دانشجویان و پژوهشگران آسان ساخته است.