بینوایان رمانی نوشته ویکتور هوگو، نویسنده سرشناس فرانسوی است. این کتاب اولین بار در سال ۱۸۶۲ منتشر شده و یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های قرن ۱۹ است. در دنیایی که مردم آن انگلیسی صحبت می‌کنند، این رمان معمولاً با عنوان اصلی فرانسوی خود نام برده می‌شود. با شروع انقلاب ژوئن در ۱۸۱۵ و به اوج رسیدن آن در ۱۸۳۲ در پاریس، این رمان از زندگی چند شخصیت و تمرکز بر مبارزات محکوم سابقه‌داری به نام ژان والژان و به رستگاری رسیدن او شکل گرفت.
ویکتور هوگو قبل از نگارش این کتاب اعلام می‌کند که «می‌خواهم همۀ حماسه‌های بشری را در یک حماسۀ برتر و نهایی درهم آمیزم. حماسه‌ای که در آن سیر از بدی به نیکی، از بیدادگری به دادگری، از تباهی به زندگی از دوزخ به بهشت و از عدم به خدا را عرضه کنم» و در شصت‌سالگی زمانی که بینوایان را به پایان می‌رساند، می‌نویسد: «دیگر از مرگ نمی‌هراسم، زیرا به وظیفه‌ام عمل کرده‌ام».
«بینوایان» اثری رمانتیک به شمار می‌رود و در عین حال رمانی واقع‌گرا، حماسی، عاشقانه، اجتماعی، تاریخی و فلسفی است که دنیای انسان‌های فرودست را ترسیم می‌کند. این اثر تصویری بسیار دقیق از زندگی فرانسوی‌ها، به‌ویژه پاریسی‌ها، در اوایل سدۀ نوزدهم به دست می‌دهد.
در این رمان هوگو سه تابلوی بزرگ را به تصویر می‌کشد: ۱. نبرد واترلو، که برای نویسنده نمایانگر پایان حماسة ناپلئون و آغاز عصر بورژوازی است. ۲. شورش مردم پاریس در ژوئن ۱۸۲۳ ۳. عبور ژان والژان از فاضلاب پاریس.
این اثر به دلیل توصیف‌ کشمکش‌های روح آدمی نیز اثری حماسی به شمار می‌رود: کشمکش‌های ژان والژان میان نیکی و بدی، فداکاری‌های وی برای رستگاری، ستیز ژاور میان رعایت قوانین اجتماعی و رعایت قوانین اخلاقی.

ویکتور ماری هوگو زادهٔ ۱۸۰۲ و درگذشتهٔ ۱۸۸۵ شاعر، داستان‌نویس و نمایشنامه‌نویس پیرو سبک رومانتیسم فرانسوی بود. او یکی از بهترین نویسندگان فرانسوی است. آثار ویکتور هوگو به بسیاری از اندیشه‌های سیاسی و هنری رایج در زمان خویش اشاره کرده و بازگویندهٔ تاریخ معاصر فرانسه است.