در این کتاب، به تاریخِ سکونت و فعّالیت انسان در محدوه‌ای که امروز «گیلان» نامیده می‌شود، از زمان پیدایش تاریخ تا سال 1001 هـ.ق، یعنی زمانی که گیلان برای نخستین بار در زمان شاه عباس اول جزئی از حکومت مرکزی ایران شد، پرداخته شده است. کتاب حاضر به نوعی، تاریخِ دورانِ جدایی گزینیِ گیلان از حکومت مرکزی ایران نیز محسوب می‌شود. دورانی که در بخش مهمی از آن، ساکنان این سرزمین در حکومت‌های محلی خان سالار و پراکنده، با استقلال زندگی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خویش را سامان داده بودند. در این کتاب روندی پی گرفته شده تا خواننده بتواند به دور از داستان‌گویی‌های معمول در عرصه‌ی تاریخ‌نویسیِ سنّتی، مسیر و منظره‌‌ی تاریخی گیلان را بر پایه‌ی «تز»‌هایی مشخص، از عصر سنگ تا سال 1001 هـ.ق به تماشا بنشیند.