در این نوشتار که جهت تدریس در دانشگاه‌های مختلف جهت دروس عمومی و معارف دانشجویان تدوین شده است، به شیوه‌ای جدید به تحلیل انقلاب اسلامی پرداخته شده و در آن تلاش شده است تا پیشینه‌ای تاریخی از انقلاب اسلامی و مسائل بعد از آن در قالب چالش میان دو الگوی شبه ترقی غرب‌گرا و تعالی اسلامی مورد تحلیل قرار گیرد. نویسنده براساس رهیافت هویت و استقلال در تحلیل مسائل مختلف تاریخ معاصر ایران، به ویژه تحولات قبل و بعد از انقلاب اسلامی و چالش‌های پیش روی آن به بررسی ریشه‌های انقلاب اسلامی و آینده آن پرداخته است. وی ابتدا به بیان تعریف مفاهیم و عوامل شکل‌گیری انقلاب‌ها پرداخته و سپس وضعیت اروپا و ایران در اواخر قرن نوزدهم و شکل‌گیری الگوهای شبه ترقی غرب‌گرا و تعالی اسلامی را بررسی نموده است. آنگاه وی به چالش الگوی شبه ترقی غرب‌گرا و تعالی اسلامی در عصر مشروطه اشاره کرده و جریان شبه ترقی‌خواه غرب‌گرا و باستان‌گرا در عصر پهلوی را مورد مطالعه قرار داده و روند تکاملی الگوی پیشرفت و تعالی و شکل‌گیری انقلاب اسلامی را تحلیل نموده است. در ادامه وی به بررسی هویت‌خواهی و استقلال‌طلبی انقلاب اسلامی ایران و تحلیل تحولات دوران تثبیت و تداوم آن پرداخته و دستاوردهای انقلاب اسلامی و چشم آینده و آینده آن اعم از فرصت‌ها و تحلیل‌های پیش‌رو را بررسی نموده است.